PROJE YAZARLARINA ÖĞÜTLER #2 Rehberi Açmadan Yazmaya Başlamak

Bence Gençlerin En Büyük Sorunu Motivasyon

Bu cümle iyi niyetli ama Erasmus+’ta tek başına puan getirmez; çünkü “bence” demek, değerlendiriciye “kanıt yok” sinyali verir. İlk ipucu: motivasyonu ihtiyaç olarak yazmadan önce “neden motivasyon düştü?” sorusunu sor. Çoğu zaman motivasyon bir sonuçtur; asıl nedenler erişim engelleri, fırsat eksikliği, ekonomik baskı, dijital altyapı yetersizliği, rehberlik eksikliği gibi somut başlıklardır. İkinci ipucu: ihtiyaç analizi için dev raporlar hazırlamaya çalışma; küçük ama temiz veri topla. 10 soruluk kısa bir anketle 20–30 yanıt, iki mini odak grup ve bir güvenilir kaynaktan (ulusal istatistik/kurum raporu) iki veri, metnini bambaşka seviyeye taşır. Üçüncü ipucu: ihtiyacı “kim–nerede–ne yaşıyor–ne sonuç doğuyor” şeklinde yaz. “Gençler motivasyonsuz” yerine “X bölgede Y grubu, Z engeli nedeniyle eğitime/katılıma erişemiyor” dediğinde çözümün de otomatik netleşir. Son ipucu: ihtiyaç analizi, proje yazımının başında yapılan bir formalite değil; projenin geri kalanını kolaylaştıran en akıllı yatırımdır.

İnternet Yok, Eğitim Yok

Hedef grubun ağzından çıkan bu iki cümle, projenin en değerli malzemesi. Çünkü bu cümleler “gerçek hayat” kokar ve değerlendirici gerçekliği hemen hisseder. İlk ipucu: bu cümleleri metinde duygusal bir detay olarak bırakma; tasarım girdisine dönüştür. “İnternet yok” diyorsa çözüm sadece online platform olamaz; erişim noktaları, cihaz desteği, düşük veri tüketen içerikler, yerel kurumlarla mekân iş birliği gibi seçenekleri düşün. “Eğitim yok” diyorsa tek seferlik atölye yerine modül, mentorluk, uygulama görevleri ve takip mekanizması kur. İkinci ipucu: ihtiyaçları kategorilere ayır. Altyapı, beceri, fırsat, psikososyal destek, sistem/kurum kapasitesi… Bu sınıflama metni profesyonelleştirir. Üçüncü ipucu: hedef grubun sesini kısa ve anonim şekilde yansıt; iki kısa alıntı bile “sahaya inilmiş” hissi yaratır. Son ipucu: ihtiyaç cümleleri ne kadar somutsa, hedefler ve göstergeler de o kadar ölçülebilir olur; puan yükselişi genelde burada başlar.

Bu İhtiyaç Nereden Çıktı

Değerlendiricinin bu sorusu, projeyi elemek için değil, projeyi sağlamlaştırmak için vardır. İlk ipucu: her ihtiyaç cümlesinin arkasına küçük bir kaynak etiketi koy. “Anket (n=28), odak grup (2 oturum), kurum verisi (2025)” gibi. Bu kadar basit bir şeffaflık bile güven üretir. İkinci ipucu: “görüşmeler yaptık” gibi genel ifadeler yerine yöntemi net yaz. Kaç kişi, hangi tarihte, hangi hedef grupla, hangi sorularla? Değerlendirici “bu ekip rastgele konuşmamış, sistemli toplamış” demek ister. Üçüncü ipucu: veriyi yığma; seç. 2–3 güçlü bulgu seçip her birini projenin bir hedefiyle eşleştir. Böylece ihtiyaç analizi rapor gibi değil, proje mantığı gibi akar. Son ipucu: ihtiyaç ile çözüm arasına köprü cümlesi koymayı unutma. “Bu bulgulara dayanarak proje şu değişimi hedefler” dediğinde metin kopmaz, projenin omurgası görünür ve puan daha kolay gelir.

Tahmin Değil, Kanıt Yaz

Bu başlık aslında Erasmus+’ta oyunun kuralı: tahmin hızlıdır ama pahalıya patlar; kanıt emek ister ama puanı garantiye yaklaştırır. İlk ipucu: ihtiyaç analizini üç katmanda yaz. Birinci katman veri (istatistik/rapor), ikinci katman saha (anket/odak grup), üçüncü katman yorum (bu bulgular projede neyi gerektiriyor?). Bu yapı metni hem “ciddi” hem “sahici” yapar. İkinci ipucu: baseline kur. Proje başlamadan önce durum ne? Bu sorunun cevabı, proje sonunda etkiyi göstermen için altın değerindedir. Anket sorularını, ileride ölçeceğin göstergelerle aynı çizgide kurarsan “önce–sonra” karşılaştırması çok güçlü olur. Üçüncü ipucu: sadece problemi değil, mevcut kapasiteyi de göster. “Şu boşluk var ama şu kaynaklar/kurumlar/iyi örnekler de var” dediğinde uygulanabilirlik artar. Son ipucu: kanıt yazınca sadece relevance puanı yükselmez; yöntem, etki ve sürdürülebilirlik bölümleri de kendiliğinden güçlenir.

2.  İhtiyaç Analizi Yerine Tahmin Yazmak

Aynı akış: Checklist → Kötü/İyi → Şablon → Egzersiz → Skor

Checklist (5 madde)

1. Hedef grubum kim, nerede, kaç kişi sorularına net cevap verdim mi?

2. İhtiyacı en az 2 saha kanıtı ile destekledim mi? (anket + odak grup / görüşme)

3. En az 1 güvenilir ikincil kaynak kullandım mı? (ulusal istatistik, kurum raporu, Eurostat vb.)

4. İhtiyacı “sorun–neden–sonuç” şeklinde problem zinciri olarak kurdum mu?

5. İhtiyaç cümlelerim doğrudan hedeflere ve göstergelere bağlanıyor mu?

Kötü / İyi (mini dönüşüm örneği)

Kötü (tahmin, genelleme): “Gençlerin en büyük sorunu motivasyon eksikliğidir. Bu nedenle eğitimlerle motivasyonlarını artıracağız.”

İyi (kanıt, somutlaştırma): “[Bölge]’de [hedef grup] için temel engel motivasyon değil; erişim ve fırsat eksikliği olarak görülmektedir. Kısa anket (n=28) ve iki odak grup (toplam 12 katılımcı) sonuçları, [X] alanda erişim sorununu ve [Y] alanda beceri açığını göstermiştir. Bu bulgulara dayanarak proje, [hedef] değişimini ölçülebilir göstergelerle izlemeyi planlar.”

Şablon (copy-friendly)

“İhtiyaç analizi, [LOCATION] bölgesinde [TARGET GROUP] ile yürütülen [METHODS: survey n=…, focus group …] çalışmaları ve [SECONDARY SOURCE] verileriyle doğrulanmıştır. Bulgular, [PROBLEM] sorununun temel nedenlerinin [CAUSES] olduğunu ve bunun [CONSEQUENCES] sonuçlarına yol açtığını göstermektedir. Bu nedenle proje, [OBJECTIVES] hedefleriyle [CHANGE] değişimini amaçlamakta; ilerleme [INDICATORS] göstergeleriyle takip edilecektir.”

Egzersiz (1 dakika)

Kendi projen için aşağıdaki üç satırı doldur:

1. “Hedef grubum: ________ (kim/kaç kişi/nerede)”

2. “En güçlü 1 bulgum: ________ (anket/odak grup verisiyle)”

3. “Bu bulgu şu hedefi doğuruyor: ________ (ölçülebilir ifade)”

Skor (0–6 puan)

Her maddeye 0/1/2 ver (0=Yok, 1=Kısmen, 2=Tam).

1. Hedef grup net mi? (0–2)

2. En az 2 saha kanıtı var mı? (0–2)

3. Problem zinciri hedeflere bağlanıyor mu? (0–2)

Toplam: ___ / 6Yorum: 0–2 “tahmin kokuyor”, 3–4 kanıt güçlendirilmeli, 5–6 değerlendirme için sağlam.