Powered by Project Factory
Back to News
Project Factory Insights18 Jan 20268 min readAv. Ali Ulusoy0 reads

Proje Yazarının Projeleri Sevmeyen Eşleri

Erasmus+ projesi yazmak “bir metin yazma işi” değildir. Bunu sen de biliyorsun. Bu; ihtiyaç analizi, hedef zinciri, iş paketi kurgusu, bütçe matematiği, ortak bulma diplomasisi ve son gece “ben bunu niye seçtim?” diye tavana bakma sanatıdır. Ama bu hikâyenin bir de görünmeyen kahramanları var: projeleri sevmeyen eşler.

Proje Yazarının Projeleri Sevmeyen Eşleri

(Erasmus evreninde “yan rol” sanılan, aslında ana karakter olanlar)

Erasmus+ projesi yazmak “bir metin yazma işi” değildir. Bunu sen de biliyorsun. Bu; ihtiyaç analizi, hedef zinciri, iş paketi kurgusu, bütçe matematiği, ortak bulma diplomasisi ve son gece “ben bunu niye seçtim?” diye tavana bakma sanatıdır. Ama bu hikâyenin bir de görünmeyen kahramanları var: projeleri sevmeyen eşler.

Evet, yanlış duymadın. “Projeleri sevmeyen eş” dediğimiz kategori, aslında proje döngüsünün en gerçekçi risk analizi kalemidir. Dış denetçi gibidir. Sahaya inmez ama her şeyi koklar. Üstelik hiçbir “yaygınlaştırma etkinliği” kadar etkili bir değerlendirme yapar: Bir cümleyle bütün stratejini çökertir. Şöyle örneğin:

“Bu proje de mi Zoom?”

Bir eş bunu söylediyse, projenin sürdürülebilirliği sorgulanmaya başlanmıştır.

Bu yazı; proje yazanların evde “sahadaki kadar” zorlandığını, “partner arama” kadar “ev içi ikna” gerektiğini ve bazı eşlerin neden projeleri hiç sevmediğini mizahi bir dille anlatıyor. Ama gülüp geçmeyelim: Bu konu, Erasmus ekosisteminde ciddi bir “insan kaynağı yönetimi” meselesidir. Çünkü proje yazarı dediğin insan, evde huzur bulamazsa “impact” bölümünü bile yazamaz. Yazsa da “expected results” kısmında kendisi beklenen sonuç olamaz.

Hazırsan başlayalım.


1) Proje Yazarı Evin Kapısından Girerken: “Work Package 0” Başlar

Proje döngüsünde kimse konuşmaz ama evde gizli bir WP vardır: WP0 – Eş ile Beklenti Yönetimi ve Kriz Önleme.

Sen kapıdan girersin, gözlerin ekrana bakmaktan iki piksel olmuş. Çantayı bırakırken otomatik konuşursun:

“Bugün çok yoğun geçti…”

Ve eşin, bir üst seviyeden cevap verir:

“Yoğun geçtiğini biliyorum. Çünkü senin yoğun geçmediğini ben hiç görmedim.”

Bu noktada eşler ikiye ayrılır: Proje sevenler ve projeleri sevmeyenler. Proje seven eş, senin cümleni “destekleyici bir rapor” gibi dinler. Projeleri sevmeyen eş ise “bağımsız değerlendirici” gibi davranır. Sorusu nettir:

“Bu yoğunluk ne zaman bitecek?”

Ve sen, Erasmus dilini kullanırsın:

“Bu çağrı bitince…”

Ama eşin biliyordur: Çağrılar hiç bitmez. Çağrı biter, “dissemination” başlar. O da biter, “follow-up” başlar. Ardından “new partnerships” gelir. Hayatın bir yerinde hep “deadline” vardır. Proje sevmeyen eşin asıl derdi de budur: Evdeki takvimde “biz” yazacak yer kalmaması.


2) “İhtiyaç Analizi” Evde Yapılınca: Fazla Gerçekçi Sonuçlar

Proje yazarı için ihtiyaç analizi, dış dünyayı okumaktır. Eş için ihtiyaç analizi, iç dünyayı okumaktır. Sen proje yazarken şöyle dersin:

“Bu hedef grubun ihtiyacı çok net.”

Eşin de sana dönüp şöyle der:

“Senin ihtiyacın da çok net: uyku.”

Bazı eşler projeleri bu yüzden sevmez. Çünkü proje yazarı, hep başka insanların ihtiyaçlarına koşar. Kırsalda kadın girişimciliği, gençlerin dijital becerileri, engelli bireylerin kapsayıcı spor erişimi… Harika. Ama eşin bir gün şu cümleyi kurar:

“Sen herkese yetişiyorsun da… bana neden yetişemiyorsun?”

Bu cümle, ev içi değerlendirmede “Relevance” kriterinin tam kalbidir. Çünkü proje yazarı, evdeki hedef grubunu bazen unutabilir. Oysa en sürdürülebilir ortaklık, evdeki ortaklıktır.


3) Eşlerin Projeye “Gıcık Olma” Sebepleri: Masum Başlar, Sistemleşir

Projeleri sevmeyen eşler projeye ilk başta düşman değildir. Genelde masum bir şekilde başlar:

“Ne güzel, Avrupa’ya gidiyorsun.”

Sonra “akşam yemeğinde laptop” başlar. Ardından “hafta sonu Zoom” gelir. Bir gün eşin salonun ortasında seni laptopla görünce şöyle der:

“Sen bizim evde mi yaşıyorsun, yoksa EACEA’nın şubesinde mi?”

Bu noktadan sonra eşin projeyi “bir iş” olarak değil, “eve taşınmış bir varlık” olarak görmeye başlar. Laptop sadece laptop değildir; bir çağrıdır. Zoom sadece Zoom değildir; bir koordinasyon toplantısıdır. Mail sesi sadece mail sesi değildir; bir “partner crisis”tir.

Projeleri sevmeyen eşlerin ortak özelliği şudur: Projeyi “iş” değil “evin içindeki üçüncü kişi” gibi algılarlar. Hatta bazen daha tehlikelisi olur: Proje, eşin gözünde senin rakibine dönüşür. Ve rakibin adı “Deadline”.


4) Proje Yazarı Dili ile Eş Dili Arasındaki Çeviri Sorunu

Proje yazarı konuşurken başka bir dil kullanır. Eşler buna “Erasmusça” der. Örnek:

Sen: “Bugün WP3’ü revize ettik.” Eş: “Ne yaptınız?” Sen: “WP3.” Eş: “Benim adım mı WP3?”

Ya da:

Sen: “Ortaklardan biri deliverable’ı geciktirdi.” Eş: “Beni de geciktiriyorsun.”

Sen, “deliverable” deyince belge düşünürsün. Eş, “deliverable” deyince “insan” düşünür. Sen “output” dersin, eş “çıktı” kelimesinden bile sıkılır. Çünkü evlilikte “çıktı” kelimesi genellikle “çık artık şu bilgisayardan” anlamına gelir.

Bu dil farkı büyüyünce eşin projeye karşı refleksi oluşur. Bir süre sonra proje kelimesi evde tetikleyici bir kelimeye dönüşür. Bazı evlerde “proje” kelimesi artık yasaklı kelime listesine girer. Yerine şifreli konuşmalar başlar:

“Şey var ya… hani o iş…”

Erasmus+ literatürü “conflict management” der. Eş ise buna “benim sinirimle oynamayın” der.


5) Proje Yazarı Eşinin En Büyük Korkusu: “Bunu da mı Ücretsiz Yapıyorsun?”

Projeleri sevmeyen eşlerin gizli travması şudur: Proje yazarı, bazen gönüllü çalışmayı abartır. Çünkü proje yazarı dünyası “fedakârlık” üzerine kuruludur. Sen daha ilk gün “impact” için koşarsın. Eşin ise “impact”ı evde ölçer:

“Bu iş sana ne kazandırdı?”

Ve sen, idealist bir ses tonuyla:

“Çok güzel bir network kazandırdı.”

Eşler “network” kelimesini duyunca iki şey düşünür: Birincisi, internet çekmiyor olabilir. İkincisi, yine para kazanılmamış olabilir.

Projeleri sevmeyen eş, projenin “toplumsal fayda” kısmına karşı değildir. Ama “evin faturası” kısmı da vardır. Bu denge kurulmadığında eşin projeye antipatisi artar. Çünkü ona göre proje, bazen “çok yorulup az kazanma” işidir.

Eşin bunu şöyle özetler:

“Sen Avrupa’yı kurtarıyorsun, ama marketi kim kurtaracak?”

Bu cümle, ev içi finansal sürdürülebilirlik planıdır.


6) “Partner Bulma” Süreci: Eşlerin Kıskançlık Değil, Anlam Arama Krizi

Proje yazarı için partner bulmak normaldir. Eş için “yeni insanlar, yeni toplantılar, yeni mesajlar” bazen anlamı belirsiz bir dünyadır. Eşinin telefonuna bildirim düşer, sen bir anda gülümseyip “evet evet, harika” dersin. Eş sana bakar:

“Kim o?”

Sen doğal bir şekilde:

“Portekiz’den partner.”

Eş:

“Portekiz’de ne işin var?”

Sen:

“Proje.”

Eş:

“Proje mi Ben de bazen seninle konuşmak istiyorum.”

Burada mesele kıskançlık değildir. Mesele “paylaşımın anlamı”dır. Eş, senin heyecanını paylaşmak ister ama proje dili onu dışarıda bırakır. Sen “call” görürsün, eş “evdeki çağrı”yı duymak ister.

Projeleri sevmeyen eşlerin bir kısmı projeden nefret etmez; projeden dolayı “yan karakter” olmaktan nefret eder. Bu yüzden bazı eşler projeye değil, projede yer almamaya kızar.


7) Zoom Toplantısı Evde Başlayınca: Eşlerin İçinde Uyanan “Gizli Değerlendirici”

Eşler, Zoom toplantılarını bir süre izler. İlk başta merak eder. Sonra sıkılır. Sonra yorum yapar. Sonra “gizli değerlendirici” olur.

Sen toplantıda konuşursun:

“Dissemination strategy…”

Eş arkadan fısıldar:

“Sen önce bulaşık stratejisini yap.”

Bu, ev içi “quality assurance”dır. Çünkü eş, projenin kalite yönetimini değil; senin hayat yönetimini ölçer.

Zoom bitince eşin bazen şöyle der:

“Bu toplantıda kimse karar almadı.”

Sen: “Bu bir koordinasyon toplantısıydı.”

Eş: “Evin koordinasyonu da lazım.”

Eşler böylece farkında olmadan “project governance”ı öğrenir. Hatta bazı projeleri sevmeyen eşler, o kadar iyi gözlemler ki, sana gerçek bir evaluator gibi feedback verir:

“Sen çok konuştun ama net bir sonuç çıkmadı.”

İşte bu cümle, proje yazarı için acı bir gerçektir. Çünkü evaluator diliyle söylersek: “Clarity and coherence needs improvement.”


8) Proje Yazarı Eşinin Gizli Kahramanlıkları: Hiç Yazılmayan Deliverable’lar

Projeleri sevmeyen eşler bile aslında projeye hizmet eder. Farkında olmadan.

Sen gece ikiye kadar yazarsın. Eş sessizce çayı getirir. Sen “teşekkürler” dersin. Eş “teşekkür” istemez, “normal hayat” ister.

Projelerde deliverable yazılır. Ama evdeki deliverable’lar yazılmaz: Sen toplantıdayken çocukla ilgilenmek, sen deadline’dayken evi idare etmek, senin stresini taşımak, senin “bittim” dediğin anda “tamam” demek…

Bu deliverable’ların adı yoktur. Ama etkisi büyüktür. Projenin “risk mitigation” planında yazmaz; ama projenin gerçekleşmesini sağlar.

Bazı eşler projeyi sevmez çünkü projenin başarısında payları olduğunu bilir, ama kimse bunu görmez. Proje kabul olunca “tebrikler” sana gelir. Eş ise içinden şunu söyler:

“Ben olmasaydım o proje o gece yazılamazdı.”

Haklıdır.


9) “Proje Bitti” Yalanı ve Eşlerin Hafızası

Projeleri sevmeyen eşlerin hafızası mükemmeldir. Sen her çağrı sonrası “bu son” dersin. Eş not alır. Sonra üç ay sonra yeni bir çağrı açılır. Sen heyecanla:

“Ali! Bu çağrı tam bize göre!”

Eş, soğukkanlı:

“Geçen sefer de öyle demiştin.”

Bu, ev içi “evidence-based” yaklaşımdır. Eş, senin geçmiş performansına bakar. Senin “bir daha yapmayacağım” cümlenin gerçekleşme oranını bilir.

Bu yüzden eşlerin projeye güveni kırılabilir. Çünkü projeler “bitecek” diye gelir, “kalıcı olur”. Bazı eşler bu yüzden projeyi “hayat tarzı” olarak görür. Sen ise hâlâ proje ile “geçici bir dönem” yaşıyormuş gibi davranırsın. Bu algı farkı, evdeki en büyük çatışmadır.


10) Çözüm: Projeyi Sevdirmek Değil, Projeyi “Eve Zararsız” Hale Getirmek

Bu yazı mizahî ama çözüm tarafı da var. Projeleri sevmeyen eşin projeyi sevmesini beklemek bazen gerçekçi değildir. Ama projeyi eve zararsız hale getirmek mümkündür.

Eşlerin en çok istediği şey, projeye “saygı duyulması” değil; kendilerine saygı duyulmasıdır. Proje yazarı olarak senin yapacağın şey, projeyi aile düzenine hükmeden bir şeye dönüştürmemek.

Bazen küçük bir cümle her şeyi değiştirir:

“Bu hafta iki akşam sadece bize ayırıyorum.”

Bu cümle, ev içi “sustainability plan”dır.

Bir de şu var: Eşin projeyi sevmese bile, senin işini sevmesine ihtiyaç var. Çünkü proje, senin kimliğinin bir parçası. Eşler bazen projeyi değil, projenin seni ele geçirmesini sevmez.

Yani eşin aslında şunu ister:

“Proje yaz, ama beni kaybetme.”

Bu cümle, evliliğin “impact statement”ıdır.


11) Projeleri Sevmeyen Eşlerin 7 Tipi

Her projeyi sevmeyen eş aynı değildir. Sahada hedef grubu segment ederiz; evde de edebiliriz.

Birinci tip: “Deadline Nöbetçisi.” Her konuşmada sorar: “Ne zaman bitecek?” İkinci tip: “Zoom Alerjik.” Zoom sesini duyunca odadan çıkar. Üçüncü tip: “Bütçe Muhasebecisi.” “Bunun karşılığı ne?” diye sorar. Dördüncü tip: “İlgi Paylaşımı Arayan.” Proje konuşulunca sessizleşir. Beşinci tip: “Sessiz Destekçi.” Projeyi sevmez ama seni sever. Altıncı tip: “Gizli Evaluator.” Metni okumaz ama senin stresini değerlendirir. Yedinci tip: “Proje Travmalı.” Daha önce proje yüzünden çok yalnız kalmıştır.

Bu tipleri bilmek önemlidir çünkü her tipin ihtiyacı farklıdır. Ama hepsinin ortak bir beklentisi vardır: Evde “insan” kalmak.


12) Sonuç: Proje Yazarı da İnsandır, Eşi de Proje Değildir

Projeler, insan hayatına değer katar. Ama bazen projeler, insan hayatını tüketir. Bu tüketim, sadece proje yazarında olmaz; eşte de olur. Çünkü eş de senin tükenişini izler. Bu yüzden projeleri sevmeyen eşleri “engel” gibi görme. Onlar çoğu zaman senin hayatının denge mekanizmasıdır.

Belki de projeleri sevmeyen eş, en iyi risk yöneticisidir. En iyi sürdürülebilirlik danışmanıdır. En iyi “insan odaklı yaklaşım” savunucusudur.

Ve bazen bir eşin proje hakkındaki en doğru cümlesi şudur:

“Ben projeyi sevmek zorunda değilim. Ben seni seviyorum. Sen kendini kaybetme yeter.”

İşte bu cümle, bütün Erasmus jargonunu tek başına yener.

-Mahallenin Projecisi


Proje Yazarının Projeleri Sevmeyen Eşleri

  • We can add value to your projects with our organizations in Türkiye and Estonia. Would you like to benefit from our contribution in writing your central projects

Share This Content

Related Articles