Powered by Project Factory
Tüm Haberlere Dön
Uluslararası İş Birliği17 Ekim 202618 dk okumaAv. Ali Ulusoy0 okunma

METİN AKPINAR’IN 60 YILLIK DENEYİMİNDEN PROJECT FACTORY İÇİN 30 DERS

Uluslararası proje ortaklığı ve çok uluslu iş birliğini simgeleyen temsilî kategori illüstrasyonu
Görsel notu: Konuyu simgeleyen temsilî illüstrasyondur; gerçek bir etkinlik veya saha fotoğrafı değildir.

Yönetim, Ortaklık, Networking, Mentorluk ve Kurumsal Sürdürülebilirlik Üzerine Bir Okuma

“Erol Mütercimler & Metin Akpınar | Aynanın Arkası ve Komplo Teorileri” başlığıyla Sözcü TV tarafından 21 Ocak 2024’te yayımlanmış. Bu akşam iki buçuk saatlik videoyu izledim.

https://www.youtube.com/watch?v=TRlGm8RgK24

Söyleşinin asıl değeri ne

Bence bu programı yalnızca “Metin Akpınar'ın anıları” diye izlemek eksik kalır. Söyleşi aslında yaklaşık 60–70 yıllık Türkiye kültür tarihinin sözlü tarih kaydı gibi ilerliyor.

Akpınar bir taraftan kendi çocukluğunu, İstanbul'u, mahalle kültürünü, tiyatroya girişini ve Zeki Alasya'yı anlatırken; diğer taraftan Haldun Taner, Kemal Tahir, Devekuşu Kabare, Yeşilçam, dönemin aydın çevreleri, sanat-siyaset ilişkisi, eğitim ve kültür hayatı üzerinden Türkiye'nin nasıl değiştiğine ilişkin kendi gözlemlerini aktarıyor.

Bu nedenle söyleşinin üç katmanı var: Metin Akpınar'ın biyografisi, Türk tiyatro ve sinema tarihi, bir de Türkiye'nin toplumsal değişimine ilişkin kişisel tanıklık.


1. Çocukluk, Aksaray ve eski İstanbul

Benim ekran görüntüsünde dikkatimi çeken bölümün arkasındaki önemli temalardan biri bu.

Sözcü TV aynı söyleşi dizisinden “Metin Akpınar Aksaray Kabadayılığına Açıklık Getirdi” başlıklı ayrı bir bölüm de yayımlamış. Akpınar burada ailesinden ve eski Aksaray çevresindeki “kabadayı” kültüründen söz ediyor.

Burada anlatılan “kabadayı” kavramını bugünkü organize suç kavramıyla bire bir eşitlememek gerekiyor. Akpınar'ın anlattığı eski İstanbul dünyasında kelime; mahallede sözü geçen, belirli davranış kuralları bulunan, güç ve itibar ilişkilerinin parçası olan farklı bir toplumsal tipe de işaret ediyor.

Bu bölümün daha geniş anlamı şu: Akpınar'ın oyunculuğu yalnızca tiyatro okulundan gelmiyor. İnsan gözleminden geliyor.

Mahalle, esnaf, kabadayı, memur, aydın, politikacı, sanatçı… Daha sonra sahnede canlandırdığı birçok tipin sosyal laboratuvarı aslında İstanbul.

Bu, onun komedi anlayışını anlamak açısından önemli.


2. “Oyunculuk”tan daha büyük bir mesele: gözlem

Akpınar'ın kariyerinde çok belirgin bir özellik var: karakteri yalnızca taklit etmiyor; insanın davranış modelini çözüyor.

Bu konuda Nevra Serezli'nin Metin Akpınar'ı anlatırken verdiği çok güzel bir ayrıntı var. Akpınar'ın seyircinin öksürme anını bile hesaba katarak esprinin zamanlamasını ayarlayabildiğini, adeta bir orkestra şefi gibi seyirciyi yönettiğini anlatıyor. ( Mimesis Sahne Sanatları Portali )

Yani Akpınar'ın komedisi:

metin + gözlem + ritim + zamanlama + seyirci psikolojisi.

Bu nedenle onun oyunculuğu “komik adam olmak”tan farklı.

Seyircinin ne zaman güleceğini, ne zaman susacağını, hangi kelimenin ardından ne kadar beklemek gerektiğini biliyor.

Bugünkü ifadeyle söylersek bu neredeyse bir kullanıcı deneyimi analizi gibi.


3. Zeki Alasya ile ilişkinin sırrı

Söyleşinin bence en güzel bölümlerinden biri burası.

Sözcü TV bunu daha sonra ayrıca “Metin Akpınar Zeki Alasya ile tanışmasını ve dostluğunu anlattı – Farklı yapılardaki insanlardık” başlığıyla yayımlamış. ( YouTube )

İki insanın birbirine çok benzemesi nedeniyle değil, farklılıklarının birbirini tamamlaması nedeniyle uzun süre birlikte üretmesi önemli.

Başka söyleşilerinde de Akpınar bunu oldukça açık anlatıyor: kendisiyle Zeki Alasya'nın karakter olarak farklı olduklarını, fakat uzun yıllar birlikte çalışabildiklerini söylüyor. ( Haber ve Saire )

Akademik çalışmalar da ilginç biçimde aynı ayrımı doğruluyor. Devekuşu Kabare üzerine yapılan bir yüksek lisans çalışmasında Zeki Alasya daha üretken, görsel ve yaratıcı yönleriyle; Akpınar ise bilgileri analiz edip birleştiren, sonuç çıkaran yönüyle tarif ediliyor. Devekuşu Kabare'nin Haldun Taner, Ahmet Gülhan, Zeki Alasya ve Metin Akpınar tarafından kurulmuş ilk önemli uygulamalı Türk kabare örneği olduğu da YÖK Tez Merkezi kaydında belirtiliyor. ( Yükseköğretim Kurulu )

Bu ortaklığın bana göre en önemli dersi:

İyi ortaklık aynı insanların bir araya gelmesi değildir; birbirinin eksik tarafını tamamlayan insanların birlikte kalabilmesidir.


4. “Zeki Alasya ile bir tek üremiyorduk”

Ekran görüntüsündeki başlık tam olarak bu güçlü dostluğu pazarlayan bir başlık.

Akpınar'ın anlattığı çerçeveye bakıldığında Zeki Alasya ile ilişkileri yalnızca film partnerliği değil.

Birlikte tiyatro kuruyorlar, sahneye çıkıyorlar, turneye gidiyorlar, film yapıyorlar, gazino programları yapıyorlar, ekonomik risk alıyorlar, tartışıyorlar, ayrılıyorlar, tekrar buluşuyorlar.

Dolayısıyla yaklaşık yarım yüzyıllık ilişkiyi “iki komedyen” diye tarif etmek yetersiz.

Aslında bir tür yaratıcı girişim ortaklığı.

Ve burada çok ilginç bir nokta var: Akpınar, dostluğu romantikleştirirken farklılıkları gizlemiyor. “Hiç problem yaşamadık” demiyor. Tam tersine karakter farklılıklarını ve anlaşmazlıklarını da anlatıyor.

Bu da anlatıyı daha değerli yapıyor.


5. Haldun Taner: ustadan daha fazlası

Söyleşinin düşünsel merkezlerinden biri Haldun Taner.

Sözcü'den yayımlanan başka bir kesitin indekslenmiş özetinde Akpınar ve Mütercimler; Haldun Taner, Kandemir Konduk, Umur Bugay ve Ferhan Şensoy gibi yazarlardan söz ediyor. Haldun Taner için adeta sonraki kuşağın önünü aydınlatan bir “meşale” düşüncesi işleniyor. Yandex

Bu çok önemli.

Çünkü Devekuşu Kabare'nin başarısının ardında yalnızca Metin-Zeki oyunculuğu yok.

Yazar var.

Haldun Taner'in yaklaşımı, geleneksel Türk tiyatrosuyla çağdaş kabareyi bir araya getirmeye dayanıyordu. YÖK'teki akademik çalışma da bu özelliğin altını özellikle çiziyor. (Yükseköğretim Kurulu)

Buradan söyleşinin önemli bir mesajı çıkıyor:

Büyük oyuncular, zayıf metni sonsuza kadar kurtaramaz.

Akpınar'ın anlattığı dünya aslında güçlü bir ekosistem: yazar, oyuncu, yönetmen, seyirci, tiyatro, eleştirmen ve kültür ortamı birlikte çalışıyor.


6. Devekuşu Kabare aslında bir “proje” gibi kuruluyor

Bu kısmı özellikle ilginç buldum.

1967'de başlayan Devekuşu Kabare'nin kuruluş mantığına bakın:

Haldun Taner'in yazarlığı, Ahmet Gülhan'ın organizasyon kabiliyeti, Zeki Alasya'nın yaratıcı ve sahne/dekor tarafı, Metin Akpınar'ın analitik ve oyunculuk tarafı birleşiyor.

Bir başka deyişle herkes aynı şeyi yapmıyor.

Rol dağılımı var.

Üstelik önce başarısızlıklar geliyor. Seyirci oluşturuluyor. Yeni format anlatılıyor. Turneler yapılıyor. Yazarlar yetişiyor. Oyuncular değişiyor. Format sürekli güncelleniyor.

1967'den 1992'ye kadar süren Devekuşu Kabare, Türkiye'deki kabare tiyatrosunun en önemli örneği haline geliyor. ( Yükseköğretim Kurulu )

Bugünün diliyle baktığımızda bu neredeyse bir 25 yıllık kültür girişimi.


7. Başarı hikâyesinin yanında başarısızlıkları da anlatması önemli

Akpınar'ın anlatımını değerli yapan özelliklerden biri de her yaptığı işin mükemmel olduğunu iddia etmemesi.

Devekuşu'nun bazı denemeleri başarılı oluyor, bazıları olmuyor. Salon sorunları yaşanıyor. Yazar problemi çıkıyor. Seyirci kitlesinin değişmesi formatı etkiliyor. Televizyonun yükselmesi tiyatro ortamını değiştiriyor.

Akademik kaynaklarda da örneğin bazı oyunların beklenen ilgiyi görmediği, topluluğun büyümesiyle küçük kabare salonu modelinin giderek zorlaştığı ve sonunda televizyonun yükselişiyle yapının değiştiği anlatılıyor. ( Scribd )

Bu bana göre söyleşinin gizli derslerinden biri:

Başarı düz bir çizgi değil.


8. Kemal Tahir'in sofrası: dönemin “sosyal ağı”

Bu bölüm çok güzel.

İndekslenen Sözcü TV kesitinde Akpınar'ın Kemal Tahir'in evindeki sohbetlere birkaç kez katıldığını anlattığı görülüyor. Konuşma Haldun Taner'den Kemal Tahir'e; oradan yazarlık, Osmanlı, Atatürk, siyaset ve sanat ilişkisine uzanıyor. (Yandex)

Bugünkü LinkedIn, podcast veya çevrimiçi networking ortamlarını düşünün.

O dönemde bunun karşılığı çoğu zaman sofra.

Yazarlar, tiyatrocular, yönetmenler, gazeteciler ve düşünce insanları saatlerce konuşuyorlar.

Akpınar'ın entelektüel gelişiminin yalnızca kitap okumaktan değil, böyle çevrelerde bulunmaktan da geldiği anlaşılıyor.

Bu nedenle programın bir yerinde “kimlerle tanıştım?”dan çok daha önemli bir şey duyuyoruz:

Hangi ortamda yetiştim


9. Sanat ile siyaset arasındaki gerilim

Program siyasi konulara da giriyor.

Sözcü'den yayımlanan Kemal Tahir/Haldun Taner kesitinin özetinde, Mütercimler ve Akpınar'ın Türkiye'de sanatçı ile siyasi otorite arasındaki tarihsel gerilimi konuştuğu görülüyor; Nazım Hikmet ve Cumhuriyet'in kültür kurumları gibi örnekler tartışılıyor. Bunları, söyleşide ifade edilen tarihsel/siyasi değerlendirmeler olarak okumak gerekiyor; her ayrıntı bağımsız tarihsel doğrulama gerektirir.

Akpınar'ın yaşamı zaten politik mizahla iç içe.

Kabarenin doğası bunu gerektiriyor.

Fakat burada önemli bir ayrım var: Devekuşu Kabare'nin temel yöntemi doğrudan siyasi propaganda değil, hiciv.

Kişinin fiziksel varlığından çok davranış, karar, bürokrasi, toplumsal çelişki ve iktidar ilişkisini komedi malzemesi haline getiriyor.


10. Parti kurma girişimi

Söyleşide Akpınar kendi hayatındaki bir siyasi parti kurma girişiminden de söz ediyor. Sözcü TV bu bölümü daha sonra “Metin Akpınar Parti Kurma Girişimi Sürecini Anlattı – Benim de çok üstüme geldiler” başlığıyla ayrıca yayımlamış. ( YouTube )

Burayı özellikle Akpınar'ın kendi siyasi deneyimine ilişkin anlatısı olarak değerlendirmek doğru olur.

Programın bütünü açısından önemli olmasının nedeni şu:

Akpınar kendisini yalnızca sahnede ülkeyi eleştiren biri olarak tarif etmiyor. Dönem dönem doğrudan kamusal/siyasi süreçlerle de ilişki kurmuş bir sanatçı profili ortaya çıkıyor.

Ancak söyleşinin asıl ağırlık noktası bence günlük parti siyaseti değil; Cumhuriyet, eğitim, kültür, aydın, sanat ve toplum ilişkisi.


11. Ekran görüntüsündeki “eğitim öğretim projesi” neden önemli

Bu cümle özellikle dikkatimi çekti.

Akpınar'ın anlatısında kültür ve eğitim birbirinden çok ayrılmıyor.

Tiyatro yalnızca akşam gidip eğlenilen bir yer değil.

İnsanın dilini, mizahını, eleştirel düşünmesini, toplumsal olayları değerlendirmesini ve birlikte yaşama biçimini geliştiren bir alan.

Bu yüzden eski İstanbul'u anlatırken tiyatro, opera, sinema, edebiyat ve eğitim sürekli birbirine bağlanıyor.

Bugünün “hayat boyu öğrenme” kavramına oldukça yakın bir kültür anlayışı var:

İnsan okuldan mezun olduktan sonra da öğrenmeye devam eder; şehir de bunun okuludur.


12. Söyleşide gördüğüm Metin Akpınar profili

Bu 2,5 saat sonunda ortaya çıkan kişi yalnızca “komedyen Metin Akpınar” değil.

Daha çok:

oyuncu + tiyatro girişimcisi + gözlemci + okur + kültür aktarıcısı + ekip yöneticisi + kamusal aydın karışımı bir profil.

Özellikle bir özelliği belirgin:

analiz ediyor.

Kişiyi anlatırken yalnızca “iyi adamdı” demiyor. İnsanların karakterini, çalışma şeklini, yeteneğini, zayıflığını ve birbirleriyle ilişkisini çözmeye çalışıyor.

Belki de Zeki Alasya ile bu kadar başarılı olmasının nedenlerinden biri buydu.


Söyleşiden çıkarılabilecek 20 önemli fikir

  1. Yeteneğin tek başına yetmediği: Uzun kariyer disiplin, çalışma ve tekrar istiyor.
  2. Gözlemin oyunculuğun merkezinde olduğu: İnsanları gerçekten görmek gerekiyor.
  3. İyi ortakların aynı olmaması gerektiği: Metin-Zeki örneğinde farklılık bir avantaja dönüşüyor.
  4. Rol dağılımının önemli olduğu: Yazar, oyuncu, organizatör ve yönetici aynı kişi olmak zorunda değil.
  5. İyi bir metnin vazgeçilmez olduğu: Büyük oyunculuk güçlü yazarlık kültürüyle birleşince kalıcı oluyor.
  6. Mentorluk kuşakları değiştiriyor: Haldun Taner gibi isimler yalnızca eser değil insan yetiştiriyor.
  7. Network yeni bir kavram değil: Kemal Tahir'in sofrası dönemin entelektüel ağı.
  8. Kültür bir eğitim biçimi: Tiyatro ve sanat toplumun öğrenme alanlarından biri.
  9. Mizah eleştirinin güçlü aracı: İnsanları düşündürürken savunma duvarlarını düşürebiliyor.
  10. Başarılı işler de zamanla eskir: Devekuşu bile yeni koşullara uyum sorunları yaşamış.
  11. Seyirciyi tanımak şart: Akpınar'ın zamanlama ustalığının merkezinde seyirci var.
  12. Başarı iterasyon gerektiriyor: Başarısız oyunlardan sonra yeni oyunlar denenmiş.
  13. Kurumsal hafıza önemli: Bir ekol kendinden sonraki kuşağı yetiştiremezse devamlılığı zorlaşıyor.
  14. Popülerlik iki taraflı: Daha fazla seyirci getiriyor ama eserin niteliğini ve biçimini de değiştirebiliyor.
  15. Teknoloji kültürü değiştiriyor: Televizyonun yükselişi tiyatro ve seyir alışkanlıklarını dönüştürüyor.
  16. Şehir insan yetiştiriyor: Eski İstanbul, Akpınar'ın sanat eğitiminin görünmeyen parçası.
  17. Okumak ile insan tanımak birlikte ilerliyor: Kitap bilgisi hayat gözlemiyle birleşiyor.
  18. Uzun ortaklık demokrasi gerektiriyor: Farklı karakterlerin birlikte kalabilmesi karşılıklı alan tanımaya bağlı.
  19. Sanatçı yaşadığı dönemden bağımsız değil: Türkiye'nin siyasi ve toplumsal değişimleri Akpınar'ın sanatını da biçimlendirmiş.
  20. En kalıcı miras şöhret değil yöntem: Metin Akpınar'ı bugün hâlâ ilginç yapan yalnızca filmleri değil; insanı, seyirciyi, metni ve toplumu okuma biçimi.

Bende kalan en güçlü cümle

Söyleşinin tamamını tek bir düşüncede özetlemem gerekirse şöyle söylerdim:

Metin Akpınar'ın hikâyesi “nasıl meşhur oldum?” hikâyesi değil; “iyi insanlarla, iyi metinlerle, çok çalışarak ve toplumu gözlemleyerek nasıl 60 yıllık bir meslek hayatı kurulur?” hikâyesi.

Bu nedenle videoyu yalnızca nostalji olarak izlememek gerekir. Ekip kurma, ortaklık, mentorluk, kurum oluşturma, kültür, eğitim, ağ kurma. yaratıcılık ve sürdürülebilirlik üzerine de çok ciddi dersler içeriyor.

METİN AKPINAR’IN 60 YILLIK DENEYİMİNDEN PROJECT FACTORY İÇİN 30 DERS

Yönetim, Ortaklık, Networking, Mentorluk ve Kurumsal Sürdürülebilirlik Üzerine Bir Okuma

Giriş

Metin Akpınar’ın uzun sanat yaşamına yalnızca tiyatro ve sinema tarihi açısından bakmak eksik olur. Onun Haldun Taner, Zeki Alasya, Ahmet Gülhan, Kemal Tahir ve dönemin başka sanat ve düşünce insanlarıyla kurduğu ilişkiler; aslında ekip kurma, doğru ortak seçme, rol paylaşma, yetenek geliştirme, network oluşturma ve uzun ömürlü bir kurum yaratma konusunda da güçlü örnekler sunuyor.

Project Factory’nin bugün yaptığı işe baktığımızda benzer bir temel görüyoruz: farklı ülkelerden kuruluşları, üniversiteleri, kamu kurumlarını, STK’ları, uzmanları ve genç profesyonelleri bir araya getirerek ortak üretim yapılması.

Bu nedenle aşağıdaki 30 madde Metin Akpınar’ın doğrudan verdiği “proje yönetimi tavsiyeleri” değildir. Bunlar, onun yaklaşık altmış yıllık mesleki deneyimi ve özellikle Devekuşu Kabare çevresindeki çalışma modelinden Project Factory için çıkardığımız yönetim ve organizasyon dersleridir.


1. Aynı insanları değil, birbirini tamamlayan insanları bir araya getir

Metin Akpınar ile Zeki Alasya birbirine benzeyen iki insan değildi. Karakterleri, çalışma biçimleri ve yetenekleri farklıydı. Ancak bu farklılık, doğru kullanıldığında ortaklığın gücüne dönüştü.

Project Factory açısından: Konsorsiyum kurarken beş tane birbirine benzeyen STK yerine birbirini tamamlayan kuruluşlar seçilmeli.

Bir projede örneğin:

  • üniversite bilimsel kapasiteyi,
  • belediye kamusal erişimi,
  • STK hedef gruba ulaşmayı,
  • teknoloji şirketi dijital çözümü,
  • Project Factory ise proje tasarımı ve uluslararası koordinasyonu sağlayabilir.

Ders: Güçlü konsorsiyum benzerlikten değil, tamamlayıcılıktan doğar.


2. Büyük fikirlerin arkasında mutlaka iyi bir metin vardır

Devekuşu Kabare’nin başarısı yalnızca sahnedeki oyuncularla açıklanamaz. Haldun Taner ve daha sonra farklı yazarların ürettiği güçlü metinler sistemin merkezindeydi.

Project Factory için bunun karşılığı açıktır:

İyi partnerler kötü bir proposalı kurtaramaz.

İyi bir AB projesinin arkasında güçlü:

  • needs analysis,
  • intervention logic,
  • objectives,
  • activities,
  • methodology,
  • impact strategy,
  • dissemination planı bulunmalıdır.

Bu nedenle Project Factory’nin en stratejik yatırımlarından biri proposal-writing capacity olmalıdır.


3. Kurucu ekipte herkesin görevi farklı olmalı

Başarılı yapılarda herkes her işi yapmaya çalışmaz.

Bir kişinin vizyon geliştirmesi, diğerinin operasyonu yürütmesi, diğerinin içerik üretmesi daha sağlıklıdır.

Project Factory içinde de roller zamanla daha keskin tanımlanabilir:

Network Builder – Proposal Designer – Researcher – Project Manager – Financial Coordinator – Communication Specialist – Digital Production Specialist.

Böylece Project Factory yalnızca “Ali hocanın networkü” olmaktan çıkar ve gerçek bir organizasyon sistemine dönüşür.


4. Network kartvizit toplamak değildir

Metin Akpınar’ın gençliğinde farklı düşünce ve sanat insanlarının bulunduğu ortamlara girmesi önemliydi.

Buralarda yalnızca insanlarla tanışılmıyordu; fikir alışverişi yapılıyordu.

Project Factory açısından da gerçek networking:

“Sizi Erasmus projemize ortak yapmak istiyoruz.”

mesajından çok daha fazlasıdır.

Asıl network:

“Sizin uzmanlığınız nedir, biz size ne katabiliriz, birlikte önümüzdeki üç yılda ne geliştirebiliriz?”

sorusuyla başlar.


5. Networkün en güçlü biçimi ortak üretimdir

İki kuruluşu birbirine bağlayan en güçlü şey WhatsApp grubu değil, birlikte yapılan iştir.

Project Factory ağında her partnerle mümkünse küçük de olsa ortak bir çıktı üretilmeli:

bir webinar, concept note, partner search, policy paper, pilot activity veya proje başvurusu.

Birlikte üretmeyen network zamanla dağılır.


6. Bir ustanın en önemli ürünü kendisinden sonra gelenlerdir

Haldun Taner yalnızca oyun yazmadı; etrafında bir kültür ve kuşak oluşmasına katkı sağladı.

Project Factory’nin uzun vadeli başarısını da yalnızca kabul edilen proje sayısıyla ölçmek doğru olmaz.

Asıl soru:

Project Factory kaç yeni proje yazarı yetiştirdi

Bugünkü staj programları bu açıdan stratejik bir çekirdek olabilir.

Her yıl örneğin 20–30 genç yetiştirildiğinde beş yıl sonra yüzlerce kişilik bir insan kaynağı ortaya çıkar.


7. Mentorluk rastlantıya bırakılmamalı

Mentorluk yalnızca “bir şeye ihtiyacın olursa sor” demek değildir.

Bir sistem kurulabilir:

Junior Project Writer → Project Writer → Senior Writer → Proposal Coordinator → Mentor

Bu yapı Project Factory Academy'nin temel insan kaynağı modeli olabilir.


8. Seyirciyi tanımadan başarılı ürün üretilemez

Metin Akpınar’ın güçlü yönlerinden biri seyircinin reaksiyonunu anlamaktı.

AB projelerinde de aynı ilke geçerlidir.

Bizim “seyircimiz”:

  • evaluator,
  • target group,
  • funding authority,
  • partner,
  • stakeholder.

Proposal yazarken yalnızca “biz ne yapmak istiyoruz?” sorulmamalıdır.

“Evaluator neyi görmek istiyor?”

sorusu da sorulmalıdır.


9. Timing yeteneğin bir parçasıdır

Komedi için timing ne kadar önemliyse proje dünyasında da zamanlama o kadar önemlidir.

Harika bir proje fikri son gün hazırlanıyorsa kalitesi düşer.

Project Factory’nin hedefi mümkün olduğunca:

deadline-driven organisation değil, pipeline-driven organisation

olmalıdır.

Yani çağrı açılınca proje düşünmeye başlamak yerine projeler önceden hazırlanmalıdır.

Bu yaklaşım Project Factory’nin güçlü proje portföyü oluşturma stratejisiyle de örtüşüyor.


10. Başarısız proje boşa yapılmış proje değildir

Tiyatroda her oyun büyük başarı kazanmaz.

AB projelerinde de her proposal fonlanmaz.

Fakat reddedilen kaliteli bir proje:

  • yeniden yazılabilir,
  • başka çağrıya uyarlanabilir,
  • partnerleri korunabilir,
  • araştırması başka projelerde kullanılabilir.

Bu nedenle reddedilen projeler için Project Factory’de ayrı bir Proposal Recycling System kurulmalı.


11. Kurumlar kişilere bağımlı kalmamalı

Devekuşu Kabare uzun süre bir ekol haline geldi çünkü bireylerden daha büyük bir yapı oluşturdu.

Project Factory açısından kritik soru şudur:

Ali Ulusoy iki ay hiç çalışmasa sistem yürüyebilir mi

Uzun vadeli hedef buna “evet” denebilecek bir kurumsal yapı kurmak olmalıdır.

Bunun için süreçler yazılı hale getirilmelidir.


12. Kurumsal hafıza oluştur

Her proje görüşmesi, concept note, partner değerlendirmesi ve proje sonucu yalnızca insanların hafızasında kalmamalı.

Project Factory için zamanla büyük bir:

Institutional Knowledge Bank

oluşturulabilir.

Örneğin:

Country Bank Partner Bank Call Bank Evidence Bank Proposal Bank Evaluator Feedback Bank Expert Bank Best Practices Bank

Bu bilgi birikimi birkaç yıl sonra çok ciddi rekabet avantajı yaratır.


13. En değerli varlıklardan biri güvenilir partner listesidir

Projelerde sorunların çoğu teknik bilgiden değil, zamanında cevap vermeyen partnerlerden kaynaklanır.

Bu nedenle Project Factory partnerlerini yalnızca ülke ve sektörle değil:

  • responsiveness,
  • reliability,
  • proposal contribution,
  • implementation quality,
  • financial discipline

gibi kriterlerle takip edebilir.

Böylece zamanla Trusted Partner Network ortaya çıkar.


14. Uzun ortaklıklar küçük krizleri kaldırabilmelidir

Zeki Alasya ve Metin Akpınar'ın uzun yıllar birlikte çalışabilmelerinin önemli taraflarından biri farklılıklara rağmen ortaklığı sürdürebilmeleridir.

Project Factory ağında da bir partnerin bir e-postayı geç cevaplaması hemen ilişkinin bitirilmesi anlamına gelmemelidir.

Önce:

Neden gecikti Destek gerekiyor mu Görev yanlış mı tanımlandı

soruları sorulmalıdır.

Ancak sistematik şekilde yükümlülüklerini yerine getirmeyen kuruluşlarla ilgili de kurumsal kayıt tutulmalıdır.


15. İnsanlara görev değil sahiplik ver

Bir partner yalnızca “WP3'te iki etkinlik yapacak kuruluş” olarak görülürse projeye bağlılığı sınırlı kalır.

Ama:

“Bu çalışma paketinin Avrupa düzeyindeki metodolojisinden siz sorumlusunuz.”

dendiğinde sahiplik gelişir.

Ownership bağlılığı artırır.


16. İyi lider her şeyi kendi yapmaz

Kuvvetli liderlik, görevleri toplamak değil dağıtabilmektir.

Project Factory büyüdükçe Ali Ulusoy'un temel rolünün de giderek:

writer → coordinator → network architect → mentor

doğrultusunda dönüşmesi mantıklıdır.

Her proposalı kendisinin yazması yerine yeni yazarların sistem içinde yetişmesi daha sürdürülebilir olacaktır.


17. Bir kurumun kültürü belgelerinden daha önemlidir

Prosedürler önemlidir ama her davranışı prosedüre yazamazsınız.

Project Factory’nin kültürü birkaç basit ilkeye dayanabilir:

Söz verdiğimiz işi yaparız. Zamanında cevap veririz. Partnerimizi yalnız bırakmayız. Bilgiyi paylaşırız. Uzun vadeli işbirliği ararız.

Bu kültür bütün yeni çalışan ve stajyerlere aktarılmalıdır.


18. Gençlere gerçek sorumluluk vermeden insan yetişmez

Stajyer yalnızca toplantı izlerse proje yöneticisi olamaz.

Project Factory stajyerlerine gerçek ama kontrollü görevler verilmelidir.

Örneğin:

bir çağrı analizi, bir partner profili, bir needs analysis araştırması, bir concept note taslağı, bir dissemination planı.

Mentor kontrol eder ancak genç kişi işi gerçekten üretir.


19. Usta-çırak modelini teknolojiyle ölçeklendir

Geçmişte ustanın yanında beş kişi yetişebiliyordu.

Bugün dijital sistemlerle aynı anda yüz kişi yetiştirilebilir.

Project Factory’nin İngilizce eğitim sistemi, sosyal hizmet stajları, online çalışmalar ve proje geliştirme eğitimleri zamanla ortak bir:

Project Factory Academy

çatısı altında birleştirilebilir.


20. İnsan yetiştirmek ücretsiz işgücü bulmak değildir

Mentorluk ilişkisinin etik olması önemlidir.

Genç kişi yalnızca Project Factory için çıktı üretmemeli.

Aynı zamanda:

  • CV,
  • bilgi,
  • referans,
  • network,
  • gerçek proje deneyimi,
  • uluslararası çalışma becerisi

kazanmalıdır.

İki tarafın da geliştiği model uzun ömürlüdür.


21. Başarı sayılarla birlikte hikâyeyle de anlatılmalı

“203 proje hazırladık” güçlü bir bilgidir.

Ancak daha güçlü olan:

“Bu projede küçük bir kuruluşu ilk kez Avrupa konsorsiyumuna dahil ettik ve iki yıl sonra aynı kuruluş kendi projesinin başvuru sahibi oldu.”

gibi dönüşüm hikâyeleridir.

Project Factory sistematik olarak Impact Stories toplamaya başlamalıdır.


22. Geçmiş başarılar geleceğin satış aracıdır

Bir sanatçının geçmiş işleri yeni seyircinin güvenini artırır.

AB proje dünyasında da aynı şey geçerlidir.

Project Factory bütün başarılarını:

  • project title,
  • programme,
  • role,
  • budget,
  • countries,
  • outcomes,
  • impact

formatında sürekli güncellenen bir Track Record Database içinde tutmalıdır.


23. İçerik üretmek network oluşturmanın en ucuz yoludur

Devekuşu Kabare seyircisini içerikle oluşturdu.

Project Factory de düzenli olarak:

  • çağrı analizleri,
  • proje örnekleri,
  • partner fırsatları,
  • proje geliştirme makaleleri,
  • kısa videolar,
  • webinarlar

üretirse potansiyel partnerler kendiliğinden Project Factory çevresine gelir.

Bu, klasik “partner arama” modelinden daha güçlü bir sistemdir.


24. Bir marka insanlara ne yaptığını hemen anlatabilmeli

“Project Factory” ismi aslında çok güçlü bir vaat içeriyor:

fikirlerin projeye dönüştüğü yer.

Bu marka altında yapılabileceklerin aynı kimlik altında toplanması gerekir:

Project Factory Network Project Factory Academy Project Factory EU English Project Factory Proposal Lab Project Factory Evidence Bank Project Factory Partner Hub

Böylece ayrı ayrı çalışmalar birbirini güçlendirir.


25. Başarılı formatı farklı alanlara uyarlamak gerekir

Başarılı bir tiyatro formatı yeni oyunlara dönüşebilir.

Project Factory de geliştirdiği yöntemleri farklı sektörlere taşıyabilir.

Örneğin aynı proje geliştirme metodolojisi:

  • Social Work,
  • Special Education,
  • Sport,
  • Youth,
  • Adult Education,
  • VET,
  • Universities,
  • Municipalities

için uyarlanabilir.

Temel sistem değişmez, sektör içeriği değişir.


26. Avrupa ağı ülke listesi değil ilişki ağıdır

“20 ülkede partnerimiz var” tek başına büyük bir değer değildir.

Daha güçlü gösterge:

20 ülkede gerektiğinde telefon açabileceğimiz güvenilir insanlar var.

Dolayısıyla Project Factory’nin gelecekteki KPI'larından biri:

Active Trusted Contacts per Country

olabilir.


27. Büyük network küçük çekirdekler üzerinden yönetilir

Yüzlerce kuruluşla aynı yakınlık düzeyinde çalışmak mümkün değildir.

Üç seviyeli sistem kurulabilir:

Core Partners – sürekli birlikte proje geliştirilenler.

Active Partners – düzenli işbirliği yapılanlar.

Network Members – fırsat oluştuğunda temas edilenler.

Bu ayrım network yönetimini çok kolaylaştırır.


28. Kurumun en güçlü ürünü zamanla metodolojisi olur

İlk yıllarda Project Factory’nin ürünü “proposal” olabilir.

Fakat uzun vadede asıl ürün:

Project Factory Methodology

olmalıdır.

Yani:

Bir çağrı nasıl analiz edilir Fikir nasıl geliştirilir Evidence nasıl toplanır Partner nasıl seçilir WP nasıl tasarlanır Impact nasıl kurulur Evaluator gözüyle proposal nasıl test edilir

Bu metodoloji zamanla eğitim, danışmanlık ve dijital ürünlere dönüşebilir.


29. Kuşaklar arası aktarım olmadan kurum sürdürülebilir değildir

Metin Akpınar kuşağının deneyimleri bugün hâlâ konuşuluyorsa bunun nedeni kayıt altına alınmış olmasıdır.

Project Factory’nin 20 yıllık deneyimi de kişisel hafızada kalmamalıdır.

Bir Project Factory Handbook hazırlanabilir.

İçinde:

başarılı yöntemler, yapılan hatalar, gerçek vaka analizleri, proposal örnekleri, partner yönetimi örnekleri, krizler ve çözümleri

yer alabilir.

Bu, yeni çalışanlar için kurumun hafızası olur.


30. Gerçek başarı senden sonra da sistemin çalışmasıdır

Belki de bütün bu çalışmanın en önemli sonucu budur.

Bir insan yüzlerce proje hazırlayabilir.

Ama gerçek kurumsal başarı:

onun geliştirdiği sistem sayesinde başka insanların binlerce proje geliştirebilmesidir.

Project Factory’nin önümüzdeki dönem vizyonu bu nedenle yalnızca:

“Daha fazla proje yazmak”

olmamalıdır.

Daha güçlü hedef:

“Avrupa çapında proje geliştiren insanları, kurumları ve fikirleri birbirine bağlayan sürdürülebilir bir ekosistem oluşturmak.”

olabilir.


PROJECT FACTORY İÇİN ÇIKAN ANA MODEL

Metin Akpınar–Zeki Alasya–Haldun Taner deneyiminden Project Factory açısından çıkan kurumsal formülü şöyle özetleyebiliriz:

**Doğru İnsanlar

  • Tamamlayıcı Yetenekler
  • Güçlü İçerik
  • Net Rol Dağılımı
  • Güven
  • Mentorluk
  • Sürekli Üretim
  • Kurumsal Hafıza = Uzun Ömürlü Ekosistem**

Project Factory'nin bugün sahip olduğu uluslararası ağ, AB proje tecrübesi, farklı sektörlerdeki kuruluş bağlantıları, eğitim çalışmaları ve gelişmekte olan staj/mentorluk yapıları düşünüldüğünde bir sonraki doğal aşama yalnızca daha fazla proje üretmek değil; bu deneyimi sistemleştirmek olmalıdır.

Buradan çıkabilecek çok somut bir hedef

PROJECT FACTORY 2030

Project Factory, 2030'a kadar Avrupa proje geliştirme alanında çalışan bir “network + academy + proposal lab + knowledge bank” ekosistemine dönüşebilir.

Bunun dört ana sütunu şöyle olabilir:

1. Project Factory Network Avrupa'daki güvenilir üniversite, STK, kamu kurumu ve KOBİ ağı.

2. Project Factory Academy Yeni proje yazarları, stajyerler ve profesyonellerin yetiştirilmesi.

3. Project Factory Proposal Lab Erasmus+, CERV, Horizon Europe, Digital Europe ve diğer programlarda proje üretimi.

4. Project Factory Knowledge Bank Çağrılar, kanıtlar, partnerler, evaluator feedbackleri, iyi uygulamalar ve geçmiş projelerin kurumsal hafızası.

Böyle bir model kurulduğunda Project Factory’nin en büyük sermayesi tek tek projeler değil, proje üretebilen bir sistem olacaktır.

Av. Ali ULUSOY

Proje Fabrikası Kurucusu   / President of Project Factory

Engelsiz ve Mutlu Yaşam Derneği Başkanı / President of Barrier Free and Happy Life Association

Kocatepe Mahallesi Hatay Sokak 4/ 19 - 20,

Sabancı İş Merkezi 5. kat, 06420

Çankaya - ANKARA

Mobil: (+90 530) 363 3120

happykidstr@gmail.com

https://projehaberleri.com/

Stay Connected

Project Factory Brochure: https://drive.google.com/file/d/1GlrkbrHYqT2_8uFHMlHWlChoBHieZRv_/view?usp=drive_link

PROJE FABRİKASI / PROJECT FACTORY https://secure.smore.com/n/thw8q-proje-fabrikasi

https://drive.google.com/file/d/1K358bMgeGd3AsA7MP95cpPvdpHNydqmF/view?usp=sharing

ProjectFactory-ErasmusCourses File 1 compressed: https://drive.google.com/file/d/1oimc68vv6KVU88Z5uqMcCZS7GupsVlsu/view?usp=drivelink Project_Factory_Erasmus_KA1_18_Courses_English_Deluxe_Catalogue_compressed.pdf: https://drive.google.com/file/d/1ZUsCdsXlvlD1tjQ58DIDlRVMbuA5LZVO/view?usp=drive_link

Bu İçeriği Paylaş

Doğrulanmış Resmî Kaynak ve Bağlantılar

İlgili Haberler